Συμβολή του Σπύρου Λαζαρίδη υποψήφιου Δημοτικού Συμβούλου με την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ του Δήμου Παύλου Μελά στην Διαμόρφωση του προγράμματος της Κίνησης

Πολιτισμός και Τοπική Αυτοδιοίκηση σε καιρό κρίσης

Σπύρος Λαζαρίδης 

Εισαγωγή

Το πρώτο πράγμα που έκαναν οι πρόσφυγες όταν έστησαν το φτωχικό τους στη νέα τους γη, το 1914 και το 1922 ήταν να φυτέψουνε ένα λουλούδι σε μια γλάστρα και να κρεμάσουνε μια δαντέλα στο παραθύρι τους. Γνώριμή μας εικόνα που αποτυπώθηκε στον κινηματογράφο, στο λαϊκό τραγούδι, στη ζωγραφική και στη λογοτεχνία. Η ομορφιά ήταν πάντα κάτι που γαλήνευε την ψυχή και το έκανε και σε δύσκολους καιρούς και σε καιρούς πιο εύκολους.

Κάθε μεγάλο γεγονός της χώρας μας (αλλά και κάθε χώρας) εξελίσσεται με την ταυτόχρονη προσφυγή στην Τέχνη (τραγούδι, εμβατήριο, ύμνος, αφίσα, λάβαρο, μανιφέστο, προκήρυξη, ποίημα) και αφήνει βέβαια σ’ αυτήν το αποτύπωμά του για να εμπνεύσει και επόμενες γενιές. 

Ο Γιάννης Ρίτσος έγραψε ένα Μοιρολόι πάνω στη δίνη των γεγονότων του Μάη του 1936, αλλά ο Μίκης Θεοδωράκης το έφερε στα χείλη όλων μας στη δεκαετία του 1960 σαν κύκλο τραγουδιών,  και από τότε συντροφεύει κάθε αγώνα και συγκέντρωση για λαϊκά αιτήματα. Ο γνωστός σε όλους μας Επιτάφιος. Κι ο Τάσος τον ζωγράφισε συγκλονιστικά ακόμη πιο μετά. 

Το έργο τέχνης γεννιέται από ανάγκη και ζει μέσα από την προβολή του. Όταν φτάνει σε αυτιά και μάτια των ανθρώπων για τους οποίους δημιουργήθηκε και πάλλεται μαζί τους.

Τίποτε λοιπόν χωρίς Τέχνη, τίποτε χωρίς Πολιτισμό. 

Αυτό μας διδάσκει η Ιστορία μας, αυτό επιβάλλει η Παράδοσή μας. Αλλιώς θα μας πάρει από κάτω και θα καταντήσουμε να απευθυνόμαστε στο λαό όπως η τωρινή διοίκηση του Δήμου Παύλου Μελά. Η οποία σε προεκλογικό κείμενο που στεγάζεται κάτω από τον τίτλο «Το πρόγραμμά μας γίνεται πράξη», τον Ιανουάριο του 2014 με φόντο τις εκλογές του Μαΐου, εξηγεί τις φοβερές και τρομερές επιτυχίες της με το βαρύγδουπο: «Περιορίσαμε όλες τις δαπάνες που αφορούν πολιτιστικές εκδηλώσεις».

Σε 19 φράσεις που αποτυπώνουν το, κατ’ αυτήν, έργο της απερχόμενης διοίκησης οι 18 περιγράφουν την δράση της με προεκλογικά ρήματα που δηλώνουν ενέργεια, θάρρος, ετοιμότητα και εγκυρότητα για όλα τα ζητήματα εκτός από τη μία και μόνη φράση που αφορά στον πολιτισμό. Εκεί τους ξέφυγε και είπανε την αλήθεια.  Θεωρούν τις δαπάνες για τον πολιτισμό, σπατάλη. Θα μπορούσε βέβαια να συμπληρώσει κανείς πως δεν περιόρισαν μόνο τις δαπάνες για τις πολιτιστικές εκδηλώσεις αλλά τις ίδιες τις πολιτιστικές εκδηλώσεις και κυριολεκτικά έσβησαν από το λεξιλόγιό τους τον όρο πολιτιστική πολιτική και σε ό,τι αυτός μπορεί αναφέρεται.

Για κάποιους ο πολιτισμός είναι ένα παράσιτο που φυτρώνει μόνο σε καιρούς επιδοτήσεων, σε καιρούς όπου πρόεδροι και αντιπρόεδροι νομικών προσώπων του δήμου αμείβονταν για πολιτιστικό έργο που προσέφεραν οι φορείς τους. Σε καιρό κρίσης και μειωμένων απολαβών το λόγο έχουν οι περικοπές και τα ψαλίδια. Η εύκολη λύση δεν είναι και η σωστή λύση. Η οικονομική συγκυρία είναι ασφυκτική για τα λαϊκά στρώματα, αλλά δεν μπορεί να είναι άλλοθι για να κρύψουμε τη γύμνια μας όταν δεν έχουμε πολιτική να εφαρμόσουμε και προσφεύγουμε στον άκρατο λαϊκισμό βαφτίζοντας περιττή σπατάλη την πολιτιστική πολιτική. Φαντάζεται κανείς αν και οι καλλιτέχνες κάθε εποχής έβαζαν σαν προαπαιτούμενο την οικονομική τους ευμάρεια για να δημιουργήσουν το έργο τους, όπως οι θεόσταλτοι πολιτικοί που κάνουν πολιτισμό μόνο αν περισσεύουν κονδύλια;

Τι είναι λοιπόν ο Πολιτισμός για την Ριζοσπαστική Κίνηση Πολιτών; Και μάλιστα σε καιρό οικονομικής κρίσης;

Ο πολιτισμός είναι φιλοσοφία της γενικότερης πολιτικής του Δήμου Παύλου Μελά. Κάθε τομέας εφαρμογής των πολιτικών προθέσεων της διοίκησης αποπνέει την αύρα μιας αισθητικής και καλλιτεχνικής αντίληψης από τον τομέα της καθαριότητας μέχρι τον τομέα της πολεοδομικής παρέμβασης.

Ο πολιτισμός όμως είναι και ιδιαίτερο τμήμα της γενικότερης πολιτικής του Δήμου Παύλου Μελά. Είναι, δηλαδή, ένα οργανωμένο σύνολο πολιτικών πράξεων με άμεσο πολιτιστικό αντικείμενο:

Ο πολιτισμός ως τμήμα της πολιτικής μας

Ερωτήματα που πρέπει να απασχολούν την διοίκηση του Δήμου Παύλου Μελά και στα οποία πρέπει, διά της πολιτιστικής του πολιτικής, να απαντήσει είναι:

• Υπάρχει κάτι από το παρελθόν το οποίο πρέπει να αναδείξουμε και να το προστατεύσουμε από τη λήθη;
• Υπάρχει κάτι στο παρόν που απαιτεί την προσοχή μας;
• Υπάρχει κάτι που μπορούμε να αφήσουμε για παρακαταθήκη στο μέλλον;

Για το παρελθόν:

·          Η Ριζοσπαστική Κίνηση Πολιτών ως διοίκηση του Δήμου Παύλου Μελά θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν ώστε το όνομα του Θεόκλητου  Καρυπίδη και του  Φόρη Παροτίδη να μην το αναγνωρίζουν μόνο όσοι κατοικούν στους ομώνυμους δρόμους αλλά να γίνουν κοινωνοί του συγγραφικού έργου τους όλοι οι πολίτες του δήμου μας. Το ίδιο θα κάνει με μουσικούς, ηθοποιούς και άλλους καλλιτέχνες οι οποίοι ομόρφυναν με την παρουσία τους αυτόν τον τόπο.

           Η Ριζοσπαστική Κίνηση Πολιτών ως διοίκηση του Δήμου Παύλου Μελά θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν ώστε:

• Να γίνουν γνωστά στους πολίτες του δήμου μας όλα τα έργα των ανθρώπων που, χωρίς να έχουν γεννηθεί εδώ, έγραψαν για την περιοχή μας. Τα γραπτά για το στρατόπεδο Παύλου Μελά στον καιρό της Κατοχής, τα ποιήματα του Ντίνου Χριστιανόπουλου, τα οδοιπορικά του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη θα συμπληρωθούν και με άλλα και θα αποτυπωθεί το Ανθολόγιο των αναφορών στο δήμο μας και στις Δυτικές Συνοικίες γενικότερα.
• Να καταγράψει και να συγκεντρώσει όλα τα τεκμήρια των δραστηριοτήτων της νεολαίας από τη δεκαετία του 1920 μέχρι σήμερα. Αθλητισμός, προσκοπισμός, σχολεία, πολιτιστικοί σύλλογοι, κατηχητικά, κατασκηνώσεις έχουν κατά καιρούς εμπνεύσει και απασχολήσει μεγάλα κομμάτια της νεολαίας και πρέπει να βρεθεί ο φορέας που θα κάνει υπόθεσή του την διάσωση αυτού του υλικού.
• Το Χρήστος Τσακίρης ή το Έλλη Παπαναγιώτου να μην συνδέεται μόνο με τα κτίρια που φέρουν το όνομά τους αλλά με τους δημάρχους που άφησαν ένα πολυσήμαντο έργο στη περιοχή. Το ίδιο θα κάνει με όλους τους ανθρώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που έβαλαν ο καθένας με τον τρόπο του το λιθαράκι τους σ’ αυτόν τον τόπο.
• Η Ιστορία των κατοίκων αυτού του Δήμου να αποτυπωθεί με κάθε πρόσφορο τρόπο, ακαδημαϊκό ή καλλιτεχνικό. Γιατί ο τόπος χωρίς τους ανθρώπους είναι Έρημος και οι άνθρωποι χωρίς μνήμη είναι Μόνοι.

Για το παρόν:

·               Η Ριζοσπαστική Κίνηση Πολιτών ως διοίκηση του Δήμου Παύλου Μελά θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν ώστε:

• Κανείς δημιουργός έργου τέχνης να μην νιώσει μόνος του. Σταθερός άξονας της πολιτικής μας θα είναι η παροχή βήματος σε νέους και παλιότερους δημιουργούς που συνεχίζουν να γράφουν, να ζωγραφίζουν, να τραγουδούν, να παίζουν μουσική, να κάνουν θέατρο, κινηματογράφο, χορό και να υπηρετούν κάθε άλλη μορφή τέχνης. Γνωρίζουμε το σπίτι μας και μετά τον κόσμο όλο.
• Να προβάλλει και να βοηθήσει με κάθε τρόπο το έργο των συλλόγων αλλά και των ομάδων πολιτών που δραστηριοποιούνται στο δήμο μας και έχουν πολιτιστική, λαογραφική, και κάθε είδους κοινωνικοπολιτική δραστηριότητα που συμβάλλει στην δημιουργία πολιτιστικού προϊόντος, συντηρεί τη συλλογική μνήμη και παρακολουθεί με δημοκρατική ευαισθησία κοινωνικά προβλήματα που διογκώνονται σε συνθήκες κρίσεις και απαιτούν την αλληλεγγύη και την αλληλοκατανόηση χωρίς κανενός είδους αποκλεισμό.
• Να αποκαλύψει το αποκρουστικό πρόσωπο του φασισμού και να αποτρέψει κάθε προσπάθεια αναβίωσής του με οποιαδήποτε αφορμή και σε οποιονδήποτε κοινωνικό χώρο.
• Να πληροφορεί τους πολίτες του δήμου μας για ό,τι είναι χρήσιμο και καλό. Τα διαδικτυακά μέσα και το περιοδικό του δήμου πρέπει να έχουν σαν στόχο να είναι η εικόνα του δήμου μας και όχι η (ρετουσαρισμένη, άρα πλαστή) εικόνα της διοίκησής του.
• Να συνεργαστεί με φορείς εκτός του δήμου μας και να φιλοξενήσει γεγονότα μουσικά, θεατρικά, εικαστικά αξιοποιώντας τους χώρους που διαθέτει και που πρέπει να αποκτήσει. 
• Να εμπλουτίσει τον πολιτιστικό χάρτη της πόλης με νέα σημεία. Να μπει κόσμος στα στρατόπεδα και σε όλα τα σημεία του δήμου μας που τώρα είναι απλώς γη και με την κατάλληλη φροντίδα μπορούν να γίνουν τόποι εκδηλώσεων απαράμιλλης ομορφιάς.

Για το μέλλον:

Τα παιδιά είναι το μέλλον και η Ριζοσπαστική Κίνηση Πολιτών ως διοίκηση του Δήμου Παύλου Μελά θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν ώστε:

• Να συνεχίσει να παρέχει καλλιτεχνική παιδεία συμπληρωματική του δημόσιου σχολείου.
• Να εμπλουτίζει συνεχώς και με κάθε τρόπο τις δημοτικές βιβλιοθήκες και συνεργαζόμενη με όλα τα σχολεία να καθιερώσει μια αναγνωστική κουλτούρα στους μαθητές και τις μαθήτριες πέρα από την βασανιστική ρουτίνα του υποχρεωτικού σχολικού μαθήματος. Να νιώσουν την ανάγνωση ως απόλαυση και όχι ως καταναγκασμό.
•  Να  αποκτήσει ο δήμος μας τις υποδομές που είναι αναγκαίες για να στηθεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα ένα πλέγμα πολιτιστικών δραστηριοτήτων στους κατάλληλους χώρους με τον κατάλληλο υλικοτεχνικό εξοπλισμό.

Σπύρος Λαζαρίδης 

Υποψήφιος Δημοτικός Συμβούλος με την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ του  Δήμου Παύλου  Μελά.

Ας μην το κρύβουμε Διψάμε για ουρανό!

Τι χρειάζεται η τέχνη όταν η κρίση συνθλίβει;

• Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα  ΕΠΟΧΗ ΤΗΝΚυριακή, 09 Μαΐου 2010 

Ένα τεράστιο καρβέλι, μια πελώρια φρατζόλα ζεστό ψωμί είχε πέσει στο δρόμο από τον ουρανό
Ένα παιδί με πράσινο κοντό βρακάκι και με μαχαίρι
Έκοβε και μοίραζε στον κόσμο γύρω
Όμως και μια μικρή, ένας μικρός άσπρος άγγελος και αυτή
Μ‘ ένα μαχαίρι έκοβε και μοίραζε
Κομμάτια γνήσιο ουρανό
Κι όλοι τώρα τρέχαν σ αυτή, λίγοι πηγαίναν στο ψωμί
Όλοι τρέχανε στο μικρόν άγγελο που μοίραζε ουρανό
Ας μην το κρύβουμε
Διψάμε για ουρανό!
(Μίλτος Σαχτούρης, το Ψωμί)

Του
Θωμά Τσαλαπάτη

Τα νέα μέτρα πλησιάζουν όλο και περισσότερο, με τις εφαρμογές και την πραγματικότητά τους να απειλεί κάθε τι κεκτημένο, κάθε τι αυτονόητο. Τα μέτρα δεν αλλάζουν μόνο την οικονομική διάσταση της κάθε μέρας, αλλά ταυτόχρονα ξεριζώνουν έναν τρόπο ζωής που μάθαμε να συλλαβίζουμε ως καθημερινό. Είναι τέτοια η ένταση και σκληρότητα που πλησιάζει, ώστε να μεταμορφώσει κάθε εικόνα, κάθε χειρονομία, κάθε θερμοκρασία που δεχτήκαμε να αποκαλούμε ζωή.
Η τέχνη, σε κάθε έκφανση της, θεωρήθηκε συχνά πολυτέλεια. Σαν κάτι που περισσεύει, γεμίζει τυχαία τις ώρες, ψυχαγωγεί, και διασκευάζει το τρέχον, συχνά χωρίς σημασία. 

Μέσα σε μια πραγματικότητα αυστηρά και χυδαία υλιστική, κάθε ενασχόληση με την τέχνη κατέληξε να θεωρείται χόμπι, παραξενιά ή σπατάλη του πολύτιμου χρόνου. 

Σε έναν κόσμο ρευστό, που βασικές αξίες και κεκτημένα για πρώτη φορά αμφισβητούνται και συνθλίβονται με τέτοια ένταση και σε τέτοια έκταση, καλούμαστε να επαναδιαπραγματευτούμε την σχέση μας με αυτή την «πολυτέλεια», να προσδιορίσουμε ξανά το ρόλο και τη σημασία της και τελικά να προσδιοριστούμε από αυτή.

Η άνθηση της τέχνης σε μαύρες εποχές

Η ζωή στη δύσκολες στιγμές της, παρουσιάζεται με όλο τον κυνισμό, την ματαιότητα, την απελπισία της. Στεγνή από όνειρα, διατάζει προτεραιότητες, πρακτικότητα και αδιέξοδα. Και είναι ακριβώς η ίδια η ταύτιση του αναγκαίου με το ρεαλιστικό που συντηρεί την κατάσταση, αποφεύγοντας κάθε όραμα που θα την μεταμόρφωνε. Κάθε κατάφαση που πολλαπλασιάζει το δύσκολο του παρόντος, ακυρώνει την αλλαγή του μέλλοντος. Η αλλαγή, η ανατροπή και η δημιουργία του νέου, είναι φτιαγμένες από το ίδιο υλικό που είναι φτιαγμένα τα όνειρα.
Δεν είναι τυχαίο πως σε περιόδους μεγάλων κρίσεων, σε μαύρες εποχές, η τέχνη δεν παύει, δεν περικόπτεται ως αχρείαστο έξοδο, αλλά αντιθέτως ανθίζει ως αναγκαιότητα. Ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος γέννησε την χαμένη γενιά, μια σειρά συγγραφικών μεγεθών που ξεπέρασαν την απελπισία και δημιούργησαν. Τα χαμένα παιδιά της γενιάς αυτής, βρέθηκαν ξανά μέσα σε σελίδες που υπερέβησαν την απελπισία του χαρακώματος. Ο Φιτζέραλντ, ο Φώκνερ, ο Χέμινγουει, ο Ντος Πάσος, πιθανόν να μην είχαν επιτύχει τη λογοτεχνική τους δημιουργία, αν δεν είχαν ως εμπόδιο και τελικά ως συγγραφικό όπλο, την καταστροφή γύρω τους. Το παράλογο του δευτέρου παγκοσμίου γέννησε την εποχή του λογοτεχνικού παραλόγου (εκφρασμένο κυρίως μέσω του θεάτρου). Μια σειρά από συγγραφείς μίλησαν για τα αδιέξοδα της ανθρώπινης διάστασης, υπερβαίνοντας τα μέσω της ανάτασης που γέννησε η καταγραφή, η περιγραφή και η λογοτεχνική ανάλυσή τους. Η ήττα του εμφυλίου και η ελληνική μεταπολεμική κατάσταση, έφεραν στο προσκήνιο, μια νέα σειρά ποιητών. Η γενιά της ήττας, έγραψε βιώνοντας τις πληγές ενός κόσμου τσακισμένου. Μέχρι και σήμερα δεν σταματούμε την συνομιλία μας με την γενιά αυτή. Τον Σαχτούρη, τον Καρούζο, τον Λειβαδίτη. Μια ηττημένη περίοδος, κέρδισε και κληροδότησε μεγάλους ποιητές.

Η δροσιά της τέχνης στην ξηρασία της κρίσης

Ο εξπρεσιονισμός των ημερών που έρχονται, χρειάζεται τα δικά του σκληρά χρώματα. Όπως έγραφε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, οι εποχές της φρίκης τραγουδούν τα τραγούδια της φρίκης. Είτε σαν παραμυθία, είτε σαν διέξοδος, είτε σαν ανάταση και όραμα, η τέχνη πρέπει να αναζητήσει τον χαμένο της πυρήνα. Οι εποχές που την περιέγραψαν ως συνοδευτικό μιας ζωής επαρκούς, μοιάζουν να έχουν περάσει ανεπανόρθωτα.

Η τέχνη δεν μπορεί πια να επιβιώνει ως βραδινή δημόσια έξοδος, ως best seller, ως ανέξοδη ευαισθησία. Σε εποχές κρίσης η τέχνη επιβιώνει μόνο ως ανάγκη.  

Ο ρόλος του δημόσιου διανοουμένου, ο ρόλος του καλλιτέχνη στην κοινωνία, της ίδιας της τέχνης στη ζωή, επαναδιαπραγματεύεται με αναγκαστική ειλικρίνεια. Και μέσα από τα τραγούδια ενός κόσμου που πληγώνει, μπορεί να γεννηθεί νέος κόσμος με περισσότερο ουρανό. 

Και ας μην το κρύβουμε, ειδικά σήμερα, διψάμε για ουρανό.